Đón giao thừa, xem đồng hồ điểm 0 giờ, bước sang ngày 1 tháng 1 rồi vài giờ sau lại được nghe thêm một lần đếm ngược “10, 9, 8…” nghe có vẻ như chuyện chỉ có trong phim. Nhưng xét theo cách thế giới chia múi giờ và quy ước ngày tháng, điều này hoàn toàn có thể xảy ra.
Bí quyết nằm ở Đường đổi ngày quốc tế, ranh giới tưởng tượng chạy qua Thái Bình Dương. Nếu đón năm mới tại một nơi nằm ở phía “sớm” của đường này, sau đó di chuyển đủ nhanh sang một nơi vẫn còn ở ngày 31 tháng 12, bạn có thể trải qua giao thừa lần thứ hai.
Một trong những ví dụ thú vị nhất là Samoa và Samoa thuộc Mỹ. Khoảng cách trên bản đồ không quá lớn, nhưng ngày trên lịch của hai nơi có thể cách nhau gần trọn một ngày.
Vì sao cùng một thời điểm nhưng nơi đã sang năm mới, nơi vẫn còn năm cũ?
Khi giao thừa diễn ra ở Việt Nam, nhiều nơi trên thế giới vẫn còn đang ở ngày 31 tháng 12. Ngược lại, trước khi Việt Nam bước sang năm mới, một số đảo ở Thái Bình Dương đã đón ngày 1 tháng 1 từ nhiều giờ trước.
Nguyên nhân đơn giản là Trái Đất quay liên tục nhưng con người không sử dụng cùng một giờ trên toàn thế giới. Mỗi khu vực được đặt vào một múi giờ phù hợp để buổi trưa trên đồng hồ tương đối gần với thời điểm Mặt Trời lên cao nhất.
Nhưng chỉ chia múi giờ thôi vẫn chưa đủ. Nếu cứ đi liên tục về phía đông hoặc phía tây, đến một lúc nào đó ngày trên lịch phải thay đổi. Vì vậy mới xuất hiện Đường đổi ngày quốc tế, nằm chủ yếu trên Thái Bình Dương và chạy gần kinh tuyến 180 độ.
Khi vượt qua ranh giới này, điều đặc biệt không chỉ là đồng hồ thay đổi vài tiếng. Ngày trên lịch cũng thay đổi.
Đi từ phía châu Á – Thái Bình Dương sang phía châu Mỹ qua Đường đổi ngày quốc tế, bạn thường phải lùi lại một ngày. Đi theo chiều ngược lại, lịch được cộng thêm một ngày.
Chính khoảng “nhảy ngày” này tạo ra khả năng đón năm mới hai lần.
Samoa và Samoa thuộc Mỹ: rất gần nhau nhưng gần như cách một ngày
Samoa và Samoa thuộc Mỹ thường được nhắc tới khi nói về những tình huống thú vị quanh Đường đổi ngày quốc tế.
Samoa là một quốc gia độc lập ở Nam Thái Bình Dương. Trong khi đó, Samoa thuộc Mỹ (American Samoa) là một lãnh thổ của Hoa Kỳ.
Tên gọi gần giống nhau và vị trí địa lý cũng khá gần, nhưng hai nơi nằm ở hai phía khác nhau của ranh giới ngày quốc tế.
Samoa hiện thuộc nhóm múi giờ đi trước phần lớn thế giới, trong khi Samoa thuộc Mỹ nằm ở nhóm múi giờ rất muộn. Chênh lệch ngày trên lịch giữa hai nơi vì vậy có thể lên tới gần 24 giờ.
Điều đó tạo ra một tình huống khá khó hình dung: khi người dân Samoa đã bước sang ngày 1 tháng 1, người dân Samoa thuộc Mỹ vẫn có thể đang sống trong ngày 31 tháng 12.
Đây mới là điểm khiến ý tưởng “hai lần giao thừa” trở nên khả thi.
Muốn đón giao thừa hai lần phải đi theo hướng nào?
Có một chi tiết rất dễ nhầm: muốn đón năm mới hai lần, bạn phải bắt đầu ở nơi đón năm mới sớm, sau đó di chuyển tới nơi đón năm mới muộn.
Ví dụ về mặt nguyên tắc, bạn có thể đón năm mới tại Samoa trước. Sau đó, nếu có hành trình vận chuyển phù hợp để đi về phía Samoa thuộc Mỹ và đến nơi trước nửa đêm theo giờ địa phương, bạn lại có cơ hội chờ đồng hồ điểm 0 giờ thêm một lần nữa.
Nếu làm ngược lại – đợi Samoa thuộc Mỹ bước sang ngày 1 tháng 1 rồi mới đi sang Samoa – thì Samoa đã bước sang năm mới từ rất lâu. Khi đó sẽ không còn giao thừa thứ hai để đón.
Vì thế, câu chuyện không đơn giản là “hai nơi chênh nhau một ngày”. Điều quan trọng là hướng di chuyển, giờ khởi hành, thời lượng chuyến đi và ngày địa phương tại điểm đến.
Kiritimati – một trong những nơi đón năm mới sớm nhất thế giới
Ngoài Samoa, một địa danh thường xuất hiện trong các câu chuyện về năm mới là Kiritimati, một đảo thuộc Kiribati.
Kiritimati sử dụng múi giờ UTC+14, thuộc nhóm múi giờ sớm nhất đang được sử dụng trên thế giới. Vì vậy, khi nơi đây bước sang ngày 1 tháng 1, rất nhiều thành phố lớn trên thế giới vẫn đang ở ngày 31 tháng 12.
Chính vì thế, hình ảnh pháo hoa năm mới tại các đảo phía đông Kiribati thường xuất hiện rất sớm trong chuỗi tin tức “thế giới đón năm mới”.
Về lý thuyết, một người có thể bắt đầu tại một nơi như Kiritimati rồi di chuyển về phía các múi giờ muộn hơn để tìm cơ hội đón năm mới thêm lần nữa.
Tuy nhiên, lý thuyết về múi giờ và một hành trình có thể thực hiện ngoài đời là hai chuyện khác nhau. Những đảo xa giữa Thái Bình Dương có số chuyến bay hạn chế, lịch bay không phải lúc nào cũng thuận tiện và đêm 31 tháng 12 càng không phải thời điểm dễ thiết kế một hành trình sát giờ.
Không phải cứ vượt Đường đổi ngày là sẽ được đón giao thừa lần hai
Đường đổi ngày quốc tế tạo ra điều kiện về mặt thời gian, nhưng nó không đảm bảo rằng một chuyến đi thực tế sẽ thành công.
Giả sử bạn vừa đón giao thừa ở điểm A. Ngay sau đó, bạn cần ra sân bay, làm thủ tục, bay sang điểm B, nhập cảnh và di chuyển tới địa điểm tổ chức lễ hội. Tất cả phải hoàn thành trước 0 giờ tại điểm B.
Chỉ cần một chuyến bay bị lùi vài tiếng hoặc phải nối chuyến dài, kế hoạch có thể thất bại.
Đó là lý do khi tính một hành trình kiểu này, không thể chỉ nhìn vào hai con số UTC rồi kết luận rằng mình “có 24 tiếng”.
Thời gian thật sự phải tính cả chuyến bay, sân bay, nối chuyến, nhập cảnh và khoảng dự phòng.
Có thể đón giao thừa hai lần bằng tàu biển không?
Về nguyên tắc, việc vượt Đường đổi ngày quốc tế không bắt buộc phải đi bằng máy bay. Tàu biển cũng có thể đi từ bên này sang bên kia của đường chuyển ngày.
Nhưng nếu mục tiêu là đón giao thừa ở hai nơi trong cùng một dịp, máy bay vẫn thực tế hơn rất nhiều.
Tàu biển di chuyển chậm hơn và lịch trình thường được ấn định trước. Các đảo nằm gần Đường đổi ngày cũng không nhất thiết có tuyến tàu hành khách kết nối trực tiếp với nhau đúng thời điểm cần thiết.
Vì vậy, những hành trình “hai lần năm mới” thường được nhắc tới nhiều hơn trong bối cảnh hàng không.
Một chuyến bay có thể khiến bạn quay lại ngày hôm qua
Đây cũng là lý do một số hành trình xuyên Thái Bình Dương có giờ đến nhìn rất lạ.
Bạn có thể lên máy bay vào một ngày và nhìn vé thấy giờ đến dường như vẫn là ngày hôm đó, hoặc thậm chí ngày trước đó. Không phải máy bay đã quay ngược thời gian, mà vì bạn vừa di chuyển qua nhiều múi giờ và có thể đã vượt qua Đường đổi ngày quốc tế.
Ví dụ, một chuyến bay đi về phía đông từ châu Á hoặc khu vực Thái Bình Dương sang châu Mỹ có thể khiến lịch địa phương lùi lại một ngày.
Ngược lại, bay từ châu Mỹ sang phía châu Á có thể khiến ngày trên lịch tiến lên rất nhanh. Bạn có cảm giác như vừa “mất” một ngày, dù thời gian vật lý vẫn trôi hoàn toàn bình thường.
Đây cũng là lý do khi xem giờ bay quốc tế, giờ khởi hành và giờ đến luôn được ghi theo giờ địa phương của từng sân bay, chứ không phải theo một múi giờ chung.
Vì sao Đường đổi ngày quốc tế lại ngoằn ngoèo?
Nhìn trên bản đồ, Đường đổi ngày quốc tế không phải một đường thẳng đẹp mắt chạy đúng theo kinh tuyến 180 độ.
Nó uốn cong ở nhiều đoạn để tránh chia một quốc gia hoặc một nhóm đảo thành hai ngày khác nhau.
Nếu đường này chạy thẳng tuyệt đối, có thể xảy ra tình huống hai đảo thuộc cùng một quốc gia nhưng một bên là thứ Hai, bên kia đã sang thứ Ba. Điều đó gây rất nhiều bất tiện cho hành chính, giao thông, ngân hàng và đời sống hàng ngày.
Vì vậy, ranh giới ngày được điều chỉnh theo nhu cầu thực tế của từng khu vực.
Samoa là một ví dụ đặc biệt. Năm 2011, quốc gia này thay đổi phía của Đường đổi ngày quốc tế để thuận tiện hơn trong giao thương với Australia và New Zealand. Khi thay đổi, Samoa đã bỏ qua một ngày trên lịch: sau ngày 29 tháng 12 năm 2011 là ngày 31 tháng 12.
Một ngày lịch gần như “biến mất”, nhưng tất nhiên thời gian thực tế không hề dừng hay nhảy cóc.
Đón giao thừa hai lần không có nghĩa là sống thêm một ngày
Câu chuyện nghe giống như một cách “hack thời gian”, nhưng thực tế không phải vậy.
Bạn không sống thêm 24 giờ và cũng không quay ngược thời gian. Điều thay đổi chỉ là ngày và giờ được ghi trên đồng hồ tại nơi bạn đang đứng.
Nếu một người bay qua Đường đổi ngày và lịch chuyển từ ngày 1 tháng 1 trở lại ngày 31 tháng 12, cơ thể của họ vẫn già thêm đúng số giờ đã trôi qua trên chuyến bay.
Múi giờ và ngày tháng là hệ thống do con người xây dựng để cả thế giới có thể tổ chức thời gian một cách thống nhất.
Chính vì thế, cùng một khoảnh khắc có thể là sáng thứ Hai ở nơi này nhưng vẫn là tối Chủ nhật ở nơi khác.
Muốn thử trải nghiệm này cần kiểm tra những gì?
Nếu thực sự muốn lập kế hoạch đón giao thừa hai lần, việc đầu tiên không phải là đặt vé mà là so sánh chính xác ngày và giờ địa phương tại các điểm đến.
Sau đó mới kiểm tra lịch bay thực tế.
Đặc biệt, đừng chỉ nhìn vào thời lượng chuyến bay. Một hành trình bay ba tiếng nhưng phải chờ nối chuyến tám tiếng sẽ hoàn toàn khác với chuyến bay thẳng ba tiếng.
Quy định nhập cảnh cũng rất quan trọng. Samoa và Samoa thuộc Mỹ không phải cùng một quốc gia, vì vậy giấy tờ nhập cảnh không thể mặc nhiên giống nhau.
Nếu đang so sánh các địa điểm ở nhiều múi giờ, bạn có thể sử dụng baygiolamaygio.com để kiểm tra giờ hiện tại, chênh lệch múi giờ và quy đổi thời gian trước khi đối chiếu với lịch bay thực tế.
Vậy nơi nào có thể giúp bạn đón giao thừa hai lần?
Không có một địa điểm duy nhất mà chỉ cần đến đó là tự động được đón năm mới hai lần.
Điều cần thiết là một cặp điểm đến nằm ở những múi giờ đủ xa nhau, tốt nhất ở hai phía của Đường đổi ngày quốc tế, cùng một lịch trình vận chuyển cho phép bạn rời nơi đón năm mới sớm và đến nơi đón năm mới muộn trước 0 giờ.
Samoa – Samoa thuộc Mỹ là ví dụ nổi tiếng và dễ hình dung nhất về nguyên lý này. Kiritimati, Tonga và các đảo khác ở Thái Bình Dương cũng thường xuất hiện khi nói về những nơi bước sang năm mới sớm nhất thế giới.
Điều thú vị nhất có lẽ không nằm ở việc xem hai màn pháo hoa trong một đêm, mà ở cảm giác nhận ra rằng “ngày hôm nay” không bắt đầu và kết thúc cùng lúc trên toàn Trái Đất.
Khi một nơi đã mở champagne chào năm mới, cách đó không quá xa về mặt địa lý, một nơi khác vẫn có thể còn nhiều giờ mới đến giao thừa. Và nếu có một chuyến đi đủ nhanh giữa hai nơi ấy, năm mới có thể đến với bạn thêm một lần nữa.
